Friday, 11 November 2022

ძალადობის ჰუმანიზაცია პატრიარქალურ სამყაროში

 



ტენესი უილიამსის ყველაზე ცნობილი პიესის „ტრამვაი, სახელად სურვილი“ - (დაწერის თარიღია 1947 წელი) 2022 წელს ქართულ რეალობაში განხორციელებული იდეის, ჩემი აზრით <ოპტიმალური> რაკურსი, სწორედ პატრიარქალური დომინაციის გავლენის ხარისხი და მისი უხეში გამოვლენის ტრადიციული გზებია, რომელიც დღემდე ურყევად უცვლელია მეინსტრიმში...

უმთავრესად ამგვარ კონტექსტში აღვიქვი, თავისუფალი თეატრის სცენაზე, რეჟისორ ირაკლი გურგენიძის მიერ - უილიამსის ამავე სახელწოდების პიესის მოტივებზე დადგმული მისი უახლესი სპექტაკლი, რომლის პირველი საპრემიერო ჩვენება შედგა ა.წ. 10 მაისს.

კლასობრივი კონფლიქტური პრობლემატიკის გარდა, პატრიციებსა და პლებეებს შორის სხვაობას რომ კარგად გამოკვეთს დადგმაში, პირველ რიგში საყურადღებოა, კლასობრივ კოლიზიაში პატრიარქალური ძალმომრეობის სიმწვავე...
ძალადობის დემონსტრაციულობის ხაზგასმა: მამაკაცის მხრიდან ქალზე... ქალის პერმანენტული ჩაგვრის ჩვენება.

ძალადობა, როგორც კაცის იარაღი - <საკუთარი სიმართლის> გამოსახატად და ძალადობის მიღება, ქალის მხრიდან, როგორც კონფორმული პოზა და მორჩილების ნიშანი, როგორც კაპიტულაცია...
უილიამსის ამ უცნობილესი პიესის მკითხველი ბევრია დარწმუნებული ვარ და ელია კაზანის ყველაზე ცნობილი კინოადაპტაციის მაყურებელიც ბევრია - ვივიენ ლისა და მარლონ ბრანდოს დაუვიწყარი ტანდემის თვითმხილველი...
მაგრამ შესაძლო გაუთვითცნობიერებელი მკითხველის ალბათობიდან გამომდინარეც, ორი სიტყვით სპექტაკლის შინაარსობრივ მხარეზე დავწერ და აქვე ვივიენ ლისა და მარლონ ბრანდოს ერთგვარ ქართველ პროტოტიპებსაც ჩამოვთვლი - სხვა მოქმედ გმირებსა და სადადგმო ჯგუფთან ერთად:
სტელა - (შორენა ზუბიაშვილი) არისტოკრატული ფრანგული წარმომავლობის ახალგაზრდა ქალია, რომელიც პოლონური წარმომავლობის პროლეტარ ქმართან - სტენლი კოვალსკისთან (ოთო ჩიქობავა) ერთად ნიუ-ორლეანის ღარიბულ უბანში ცხოვრობს; მათ სახლში, დროებით თავის შეფარების მიზნით, სტელას უფროსი და, კეკლუცი და აროგანტული ბლანშ დიუბუა - (ანი იმნაძე) ჩამოვა და დრამატურგიული კონფლიქტის მაგისტრალური ხაზი, სწორედ ამ სამკუთხედს შორის კონფიგურაციაში გამოიკვეთება...
სპექტაკლში მინორულ ადგილს მითჩი - (თორნიკე ბელთაძე) იკავებს, ხოლო დანარჩენი მსახიობები ეპიზოდურ როლებს ინაწილებენ: იუნისი - ანა ბერელაშვილი; სთივი - დათო ჩოგოვაძე; ახალგაზრდა კაცი და ექიმი - დაჩი ბაბუნაშვილი; ქორეოგრაფი - გიორგი ტიელიძე; მხატვარი - გიორგი უსტიაშვილი; კომპოზიტორი - ნოე კვირკველია.


უპირველესად აღსანიშნავია, რომ ქალს არ და ვერ იცავს სოციალური იერარქიულობა/წარმომავლობა თუ სხვა სახის პრეფერენცია, ვინაიდან, ქალი არის ფიზიკურად სუსტი, რაოდენ ძლიერიც და ერთიორად უპირატესიც არ უნდა იყოს - განათლებით, აღზრდით, მანერებით, მაგალითად; აბსოლუტურად ინფანტილურ, ერუდიციის არმქონე და რაციონალურად სუსტ მამაკაცზე, ჩვენ შემთხვევაში კოვალსკიზე,.. სხეულებრივი სიძლიერე, რაც კაცს აქვს, ამის წინააღმდეგ, სამწუხაროდ ყველა ქალი უძლურია (გავიხსენოთ, ჩვენი ქვეყნის ფემიციდის ყოველწლიურად საგანგაშო სტატისტიკა!) და სწორედ ამ ფაქტის ლუსტრაციაა ეს სპექტაკლი...
ყველანაირი სტატისტიკის პარალელურად, ამავე დროს ძალადობის განხორციელების პროცესში, მნიშვნელოვანია ქალის მორჩილების ასევე მაღალი სტატისტიკური მონაცემები; დადგმის მაგალითზე, ბლანშის და, სტელა, მსუბუქი შერკინებებისა თუ წინააღმდეგობრივი რეპლიკების მიუხედავად, ქმრისადმი კაპიტულანტური დამოკიდებულებით გამოირჩევა... კოვალსკისგან ყოველი ვერბალური და ფიზიკური ძალადობის სცენები, უხეში (შეიძლება ითქვას ველური/ცხოველური) სექსუალური აქტით სრულდება. რასაკვირველია, ეს არის ქალის დამორჩილების ერთ-ერთი ნიშანი, ხოლო ქალის მხრიდან კი უმოქმედობისა და წინააღმდეგობის ვერ გაწევის მუდმივი მაგალითი...
სტენლი კოვალსკი, გარდა იმისა, რომ ფიზიკურად იმორჩილებს ცოლს, მასზე ინტენსიურ რეჟიმში იდეოლოგიურადაც ძალადობს... ჩვენ, სპექტაკლსა და პიესაში კარგად ვხედავთ, სტელა როგორ აღმოჩნდება ქმრის აზრების წნეხის ქვეშ, დის მოწინააღმდეგე, ქმრის სურვილის შემსრულებელ მარიონეტად ტრანსფორმირდება, თავდაპირველი სურვილის საპირისპიროდ.
სტენლი - დაუხვეწავი მანერებით, სკაბრეზული ლექსიკით, ტიპიური დაბალი სოციალური კლასის გაუნათლებელი პლებეეა, რომლის ერთადერთი იარაღი, მყარად შესისხლხორცებულ ფილისტერულ ჩვევებთან ერთად „კუნთები“ და ველური ქცევებია...
მას შესაძლოა საკუთარი წილი სამართალი აქვს, თუმცა მსუყე ძალადობით ნარევი აგრესიულობის ჰიპერაქტიურობა - ერთთავად გადაფარავს მისეულ <ჭეშმარიტებას>!..


სპექტაკლის მთავარი ღერძი - ანი იმნაძის ბლანშ დიუბუაა... ერთი მხრივ, არისტოკრატული მანერების მქონე, განათლებული (დაახლოებით 30 წლის და ოდნავ მეტი ხნის, რემარკას მიხედვით), თავისუფლების მოყვარე, მეორე მხრივ, ელეგანტური სიკეკლუცისა და ქედმაღალი უკარებას უკან იმალება - საკმაოდ ნიჰილისტური ბლანში, სოციალურ დისკომფორტსა და შიშებს რომ აბსტრაქტული ზმანებებით უმკლავდება, ოცნების შირმას ამოფარებული სასოწარკვეთილი ქალი... სკოლის მასწავლებელი, რომელიც თავის გადარჩენას დის ოჯახში ჩამოსვლით შეეცადა...
ბლანშის სულიერი კრიზისი, პირველ რიგში გამოწვეულია სიყვარულის იმედგაცრუებით, მის მიერ იდეალურად წარმოსახული სიყვარული - შედარებით პატარა ასაკში, მისთვის იმედგაცრუება (იგულისხმება 17 წლის ალანის ჰომოსექსუალიზმი) აღმოჩნდება, რომელსაც ვერ ივიწყებს და ყოველ მამაკაცში, ვის ჰაბიტუსსაც ალანს მიამსგავსებს - დარწმუნებულია, რომ მას ჰხედავს მხოლოდ... ბლანშის მამაკაცებთან მცირე ხნიანი ცხოვრების ეტაპებიც, სწორედ, ამ სულიერი კრიზისისგან თავის დაღწევის მცდელობა და ამაო გადარჩენის ალუზიაა!

სტენლის ძალადობის ვერ შემგუებელი ბლანში, საბოლოოდ მისი ძალადობის მსხვერპლი ხდება. (კოვალსკის, როგორც დანაშაულებრივად გამოუსწორებელი მოძალადის ტიპაჟი, ამ ეპიზოდში კიდევ ერთხელ თვალსაჩინოა!).
სპექტაკლის ბოლოს ძალადობის ფორმები <ჰუმანიზირდა> (არაბუკვალურად).


ძალადობის „გარომანტიკულებასა და გაკეთილშობილებაში“ დიდი წვლილი მიუძღვის სტელას, რომელიც ეგუება ქმრის აგრესიას, თან სიამოვნებას განიცდის და თან საკუთარი დისადმი ანტაგონიზმით აღივსება, რითაც ბლანში ბოლომდე დაიჩაგრა.

ძალადობის ფორმები პატრიარქარული ფორმაციის კატეგორიაა, რომელსაც თანაბრად შეიძლება ხელი შეეწყოს, როგორც დეკადენტური ცხოვრების წესით, იმდენად კონსუმერულ საზოგადოებაში და მათ შორის, თავად ქალების მხრიდან კონფორმულობა კი, ძალადობის ლეგიტიმაციის მთავარი წყაროა...!

მცირე შენიშვნის სახით: ჩემი მოკრძალებული აზრით, ვისურვებდი, რეჟისორებმა მეტი დრო დაუთმონ ხოლმე მსახიობების საარტიკულაციო აპარატს. ფაქტობრივად, ანი იმნაძის გარდა, ყველა პერსონაჟს მეტყველების პრობლემა აქვს, რაც სცენიდან ძალიან უხერხული მოსასმენია.


"ბედნიერი ვარ, რადგან ვიპოვე ცხოვრების აზრი და მისია... ნაზია ჩემი ღმერთი..."

 


ჰორაციუსი „პოეტურ ხელოვნებაში“ წერს: „კომიკურ ამბავს როდი მოუხდება ტრაგედიის ენით გადმოიცეს, თითოეულმა საგანმა თავისი ადგილი უნდა დაიკავოს! თუმცა, ხანდახან კომედიაც იმაღლებს ხმას და ზომაზე მეტად გაბერილი სიტყვით ილანძღება - რისხვამორეული ხრემესის მსგავსად... თუ სცენაზე მანამდე უცნობი ამბავი გამოგაქვს და კისრულობ გმირის ახალი სახე შექმნა, დაე, ბოლომდე ისეთივე იყოს, როგორიც დასაწყისში წარმოგვიდგა და თავისი თავის ერთგული დარჩეს. საყოველთაოდ ცნობილი საგნის დაპატრონება - საკუთარი ახალი თქმით მეტისმეტად ძნელი საქმეა.“

2022 წლის 20-21 აპრილს სამეფო უბნის თეატრში გაიმართა სპექტაკლის პრემიერა (“წმინდა ნაწილები“), რომლის ანოტაციაში ვკითხულობთ; „
ავტორი: ვალერი ოთხოზორია / რეჟისორი: ილია ქორქაშვილი / დადგმის ხელმძღვანელი: დათა თავაძე / სცენოგრაფია: ქეთი ნადიბაიძე / კოსტიუმები: თამრი ოხიკიანი / მუსიკა: ზუკა ბაბუნაშვილი / ტექნიკური რეჟისორი: მაია სახლთხუციშვილი / მონაწილეობენ: მაგდა ლებანიძე, კატო კალატოზიშვილი, სალომე მაისაშვილი, იაკო ჭილაია, ქეთა შათირიშვილი, გიორგი შარვაშიძე, გიორგი ყორღანაშვილი, ზაალ ჩიქობავა / პოსტერი: თამრი ოხიკიანი“.

ფაქტობრივად, თუკი ანოტაციას დავუჯერებთ, ილია ქორქაშვილი და დათა თავაძე ექსპლიკაციისა და მიზანსცენების ავტორები ერთად არიან(?). რეჟისურა ხომ, ერთთავად თავისთავშიც მოიცავს შემოქმედებითი პროცესის ხელმძღვანელობას... როგორც ჩემმა ერთ-ერთმა ძვირფასმა კოლეგამ ვარაუდი დამიდასტურა: „რა თქმა უნდა დათას ხელწერაა, რა თქმა უნდა“ო.
ჩემი მოკრძალებული აზრით მიმაჩნია რომ, ეს დადგმა განხორციელების ყველა ეტაპზე, დიდი ალბათობით ეკუთვნის დათა თავაძეს და მოწიწებით ბოდიშს ვუხდით ილია ქორქაშვილს, რადგან სპექტაკლს “წმინდა ნაწილები“ განვიხილავ როგორც <დადგმის ხელმძღვანელის> საავტორო სახელოვნებო პროდუქტს.

დათა თავაძის ბოლო ნამუშევარს - ბიდგოშჩის პოლონურ თეატრთან
(Teatr Polski w Bydgoszczy) თუ გავიხსენებთ, რომლის პრემიერა სამეფო უბნის თეატრში 2021 წლის 21 დეკემბერს შედგა, სახეზეა ფორმისეული სტრუქტურით რეჟისორის სამომავლო შემოქმედებითი კრიზისის საწყისი ეტაპი (ის ამ ბოლო ხანებში სოციალური ქსელის რიტორად უფრო წარმატებით ჩამოყალიბდა) - დეპრესიული სულისკვეთებით ნაკვები და დისკომფორტულ პოზაში დადგმული სცენური ინტერპრეტაცია... რასაც ხელაღებით ვერ ვიტყვი სპექტაკლზე - „წმინდა ნაწილები“.
აქვე, ხაზგასმით აღვნიშნავ რომ, ეს წერილი არ გულისხმობს სპექტაკლში გამოყენებული პიესის დეტალურ განხილვა-ჩაანალიზებას, ამიტომ, იმედია არ განაწყენდება სახელოსნოს დრამატურგი, მის ეგოს რომ ვერ დავაკმაყოფილებთ და არ მექნება ტექსტობრივ ნაწილზე მიზანმიმართული აქცენტირება, რადგან ამ შემთხვევაში მე მეტად მაინტერესებს წარმოდგენის პრაქტიკულ-ქმედითი ასპექტით გამოხატული შინაარსი და არა ტექსტუალური ელემენტების კვლევა. სამართლიანობისთვის უნდა აღინიშნოს, რომ ვ. ოთხოზორიას ტექსტი ქართული თანამედროვე დრამატურგიის გზაზე არის, ზედმიწევნით თამამი, ეფექტური, ცოცხალი და ამავე დროს ინტელექტუალური.



დათა თავაძის მიერ ქართულ სცენაზე დადგმული სპექტაკლებიდან ყველაზე მწყობრად გამართულ და დასრულებულ ნაწარმოებად (ჩემთვის) მაინც ითვლება „პრომეთე, დამოუკიდებლობის 25 წელი“, სადაც, დათა ზუსტი რეჟისორული ალღოთი ირჩევს მსახიობების გუნდს, ზუსტი რეჟისორული ალღოთი ანაწილებს ამოცანებს და მსახიობებიც ბუნებრივად, სიღრმისეული გააზრებით იღებენ რეჟისორისგან განკუთვნილ ფუნქციებს და გადასცემენ მაყურებელს საკმარისი ეგზალტაციით ნაზავ ექსპრესიულობას...
დაახლოებით მსგავსი სურათია ამ დადგმის შემთხვევაში, დათა თავაძე აკომპლექტებს სწორედ ისეთი მსახიობებით სპექტაკლს, რომლებიც დიდი პროფესიონალიზმით იღებენ, იაზრებენ და მერე თავისუფლად ადემონსტრირებენ თავიანთ კუთვნილ ამოცანას სცენაზე.


პირველ რიგში, უკანა პლანზე რომ დავაყენოთ ტექსტი, შინაარსი, სცენოგრაფია, კოსტიუმები, მუსიკა - მაყურებელმა იხილა (და კიდევ ბევრჯერ იხილავს იმედია, ეს სპექტაკლი უდავოდ ამ თეატრის მუდმივ რეპერტუარშია შესატანი) პროფესიონალურად შექმნილი სამსახიობო ოსტატობის ნიმუშები. სპექტაკლში მონაწილე თითოეული მსახიობი, ტემბრალურად, შერჩეული დიქციით, ჟესტიკულაციითა და სარკასტულ-ცინიკური მანერით მშვენივრად წარმოაჩენს საკუთარ თავს-პერსონაჟებში.
ფაქტობრივად, მსახიობები მათთვის განსხვავებულ სტილისტიკაში მუშაობენ და ძერწავენ სარკასტულ თან გროტესკული ირონიით გაჟღენთილ გმირებს,,. მაყურებლის თვალწინ აშიშვლებენ ქართული საზოგადოების (და ზოგადად საზოგადოებების) ფანატიკური მისწრაფებებისადმი მარგინალურ აპოთეოზს!..
„წმინდა ნაწილები“ არის შეულამაზებლად ცინიკური ლუსტრაცია - ანტისეკულარიზმის მომხრე სოციუმის შესახებ, პრაქტიკულად ჩვენი საზოგადოების უმრავლეს ნაწილს რომ წარმოადგენს.

კოსტიუმებიდან დაწყებული (ავტორი: თამრი ოხიკიანი), მთლიანი სცენოგრაფიით დამთავრებული (ავტორი: ქეთი ნადიბაიძე) ყოველი დეტალი აშარჟებს და მკაცრ სარკაზმში ხვევს საეკლესიო დოგმატიკას, წესებს, საღმრთო ლიტურგიას, ჩვევაში გადაზრდილ <რწმენის უპირობო მიმღებლობას> და ეკლესიის წიაღში არსებული დაფარული თუ ფარდა ახდილი დანაშაულებრივი ფარისევლობის თამამ უტრირებას ახდენს...
 
ზაალ ჩიქობავასა (უფროსი პლიციელი) და სალომე მაისაშვილის (უმცროსი პოლიციელი) პერსონაჟები წარმოადგენენ სახელმწიფოს პოლიციურ ნაწილს, ეს შეგვიძლია მთლიანად ხელისუფლების დამოკიდებულებად აღვიქვათ, როგორც მეტაფორა, ამ შემთხვევაში პოლიციური რეჟიმი, რომელიც ფარისევლურ, სრულიად ილუზორულ რესპექტაბელურობაშია - ხალხში დიდი გავლენისა და რეპუტაციის მქონე რელიგიურ ინსტიტუციასთან... მასთან მუდმივად სარგებლიანი თამაშის რეჟიმშია, რამეთუ ხალხის (ელექტორატის) უმრავლესობაში დიდი პიეტეტით სარგებლობს საეკლესიო ინსტიტუცია, მაშასადამე სახელისუფლებო ორგანოებიც უნდა იყვნენ „კეთილგანწყობილნი“ უტილიტარისტული მიზნების მისაღებად.

ცალკე უნდა აღინიშნოს რამდენიმე გმირის სახე, მსახიობების უმრავლესობა პროფესიონალური ხელწერით რამდენიმე პერსონაჟს ირგებს, მათ შორის კატო კალატოზიშვილი - პატრიარქის როლში, როცა გვევლინება, მისი ხმის ტემბრი, სხეულის მოტორულობა, კიდურების დინამიკა დარბაზის უმრავლესობის საპასუხო რეაქციას იწვევს და ეს რეაქცია მჟღავნდება დაუოკებელ სიცილში, კატო კალატოზიშვილი უბრალოდ შესანიშნავია ამ მომენტში!
ასევე გიორგი შარვაშიძე, როგორც კონფორმისტი მღვდელმთავარი... ნიშანდობლივია, პროვოკაციული სიმბოლური დატვირთვის მქონე მონაზვნების ჯგუფის-(იაკო ჭილაია, კატო კალატოზიშვილი, სალომე მაისაშვილი, ქეთა შათირიშვილი) თითქოსდა, აჩქარებული ქორალის ტემპით - პირჯვრის გადაწერის რიტუალი.
და რაც მთავარია - მაგდა ლებანიძე, „წმინდანი ნაზის” მანტიას ამოფარებული მაგდა ერთნაირ მიმზიდველობას ინარჩუნებს ამბივალენტური ემოციების გამოხატვის პარალელურად, მსახიობის რაციონალურობასთან შეზავებული ფემინურობა მაშინაც კი არ იკარგება, როცა პროფანირებულ კონდიციას მიაღწევს. სპექტაკლსა და პიესაში ნაზი, როგორც ეკლესიისგან უარყოფილი <ჭეშმარიტებებისთვის მებრძოლი>, ასკეტური ბერ-მონაზვნობის ალეგორიაა, რომელიც ჩემი დაკვირვებით, ტექსტის ფაბულასთან ერთად ირონიულ პოზაშია წარმოჩენილი...                                                                                                                                       მაგრამ უნდა გვახსოვდეს, რომ ბერ-მონაზვნობას გრძელი ისტორია აქვს და არსებობდნენ რადიკალი ასკეტები, რომლებიც ენით უთქმელი სხეულებრივი თვითგვემის შედეგად განიცდიდნენ <სტოიკურ ბედნიერებას> და რწმენას... კლასიკურ მაგალითად ანაქორეტი (განდეგილი) ანტონიც კმარა.

სპექტაკლის ვერბალურ-ვიზუალური მხარე მთლიანად კითხვის ნიშნის ქვეშ აყენებს, ამავე დროს ნეგატიურ დასკვნას უკეთებს თეიზმის ყველა რიტუალურ დოგმატიკას.



აღნიშნული წარმოდგენის ვერბალურ-ნონვერბალური ქსოვილი - პირობითად შეიძლება მივაკუთვნო შუა საუკუნეების ლიტურგიული დრამის განშტოებებიდან - ფარსისა და მორალიტეს გაშარჟებულ ვარიანტს.

წარმოდგენის მთლიან სტრუქტურაში შესაძლოა უნებურად შეინიშნებოდეს ეკუმენიზმის მახასიათებლებისადმი სკეპტიციზმიც, ვინაიდან რომელიმე კონფესიისადმი გაუაზრებლად თავგანწირული ფანატიზმი მხოლოდ ჩვენი ქვეყნისთვის არაა დამახასიათებელი და ამის ნიშნები, რელიგიურ გაერთიანებებში, ნებისმიერ ქვეყანასა და ნებისმიერი კონფესიის მიმდევრებში თანდაყოლილად უნდა ვეძიოთ.

დადგმის ხელმძღვანელის მიერ ზუსტი იმპულსური გათვლებით შემდგარ, მწარე გროტესკით ქმნილ სანახაობას - პერიოდულად მაყურებლის თავშეუკავებელი სიცილი არღვევდა.

ეს სპექტაკლი ძალიან გააბრაზებს ეკლესიური რიტუალების მიმდევარ, ‘ღრმა ფანატიკურ’ რწმენაში შესულ ადამიანებს, მაგრამ მსგავს ადგილებში ამგვარი მსოფლმხედველობის ხალხი იშვიათი სიხშირით დადის, ძირითადად სულ ერთი და იგივე სახეები იკრიბებიან ხოლმე, ამიტომაც წარმოდგენამ მაყურებლის მხრიდან ე.წ. ექსცესების გარეშე ჩაიარა სიცილ-კისკისში.

ფაქტობრივად, ამ სპექტაკლის სახით, მთელი ქართული თეატრის და მათ შორის - ამ თეატრის თვალში საცემად ტენდენციურ და პროტექციონისტულ სარეპერტუარო პოლიტიკასა და არც იმდენად მაღალი გემოვნების მქონე, საკმაოდ მდარე ხარისხის რეპერტუარს შეემატა - ეგრეთ წოდებული შავი იუმორით მოყოლილი <თეოკრატიულობის> სარკასტულად გაშიშვლებული ბასრი კრიტიკა, რომელიც საზოგადოებაში ვითომ დამალულია, სინამდვილეში კი ესოდენ ჰკივის!..


*Photos by George Kolbaia
*Review was published on May 01.2022 and last edited on October 04.2022.

Monday, 17 October 2022

.......

 


თეორეტიკოს ჰანს ზელდმაირის მიხედვით: „ძლიერი შთაბეჭდილების გამომხატველ ქმნილებას საუკეთესოდ ისინი იგებენ, რომელთაც საშინელება ძვალ-რბილში უჯდებათ, თუნდაც მის წინააღმდეგ ბობოქრობდნენ, ვისაც ძრწოლა იპყრობს, ის არ გაჰყვირის „ბრავოს“ და არ ულოცავს ხელოვანს მის <ორიგინალურობას>.“
ყოველი სახელოვნებო ნაწარმოები მისსავე აღმქმელში - მსმენელში, მკითხველში, მაყურებელში… უნდა იწვევდეს სინგულარულ ინტერპრეტაციას. ამგვარი კოგნიტური შემოქმედებითი იმპულსის პროვოცირებას ახდენს „ძრწოლის გამომწვევი“ ხელოვნება, თეორეტიკოს ზელდმაირსაც თუკი დავესესხებით. მაგალითისთვის, ჩემთვის ეს არის, პანდემიის დროს ონლაინ ნანახი „ტროელი ქალების“ გენიალური და აბსოლუტურად განცალკევებით ქმნილი შემოქმედება და არა, როგორც დიდი ანტიკოსის რიგითი ინტერპრეტაცია... ბერძენი თეატრის რეჟისორის - თეოდოროს ტერზოპულოსის რეჟისურით და სულ ახლახანს (16.10.2022) ცოცხლად ნანახი, მისივე სპექტაკლი „ალარმე“... (ამ უკანასკნელზე, შედარებით მოგვიანებით, ვრცლად ვეცდები
, რამეთუ მასშტაბური ენერგეტიკის მქონე ხელოვნებისგან დროით დისტანციაც - ძალიან საჭირო მგონია...).

ჩემი დაკვირვებით, ძრწოლის გამოწვევა გულისხმობს; ქვეცნობიერი შრეების შერხევას და ცნობიერების რაციონალურ პლასტებთან ერთგვარ სინთეზს... სწორედ რომ, ამ დროს შეიძლება იყოს სახელოვნებო ნაწარმოები ნამდვილი., ნამდვილი ამ სიტყვის სემანტიკურობის სრული დატვირთვით.
პირადად მე, შევადარებდი ამ მდგომარეობას, ანუ აღმქმელ-რეციპიენტის პროვოცირებას ხელოვნების მიერ, სიყვარულის ზოგად დეფინიციას, (თუ გნებავთ, ყველანაირი სიყვარულის გაგებას) - როდესაც ადამიანის ცნობიერი ასპექტი(მხარე/გნებავთ, ვუწოდოთ ტოპოსი) აანალიზებს რა და ხვდება, რომ კონკრეტული N პიროვნება თურმე უყვარს... ეს კი, მაშინ ხდება, თუ კარგად დავუკვირდებით, როდესაც ჩვენი ცნობიერება, ესე იგი, ადამიანის რაციონალური გონება თანხმობაში მოდის - (უნისონშია) ქვეცნობიერთან. ადამიანის ქვეცნობიერში მუდმივად არსებული ხატებისა და ინტენციების ნაკრებთან აბსოლუტურ თანაზიარობას როცა განიცდის ჩვენი გონება, მხოლოდ მაშინ
ამბობს ყოველი ინდივიდი ხმამაღლა, რომ უყვარს N პიროვნებას მეორე N პიროვნება. / ან გრძნობს და ვერ ამბობს.
თუმცა აქვე უნდა გაიშიფროს შემდეგი წინააღმდეგობრივი ასპექტი ხელოვნებასთან მიმართებით. სიყვარულის ამგვარი დეფინიცირება (ჩემ მიერ აღქმული), მხოლოდ ერთხელ ხდება და მეტი არასდროს., - (ერთი კი ნამდვილად საგულისხმოა, სწორად მიხვედრა სჭირდება, კარმული პარტნიორებით რომ არ დავბინძურდეთ!) ხოლო ნამდვილი, ‘ძრწოლის გამომწვევი’ ხელოვნებ(ებ)ის შემთხვევაში, ყოველ ჯერზე უნდა მოხდეს, ანუ მრავალჯერ უნდა განიცდიდეს აღმქმელ-რეციპიენტი იმპულსის პროვოცირებას, რასაც მე ვუწოდებ - ნანახის შემთხვევაში ძლიერი შთაბეჭდილების რეზულტატად - ცნობიერისა და ქვეცნობიერის უნისონს...

ყოველი ხელოვნების ქმნილება, თუკი მისი არსებობა ‘გამართლებულია’ - უნდა შეეძლოს (ჩემივე სიტყვებით)


<მაგნეტური ფლუიდების> გამოწვევა ადამიანებში., საერთოდ არ აქვს მნიშვნელობა, რაიმე სახის კუთვნილებით, მაიდენტიფიცირებელ ფაქტორებს; ეთნოსს, კონფესიებსა და სხვა, თითქმის ყველასთან უნდა აღწევდეს და აფიქრებდეს, მუდამ თან სდევდეს, პერიოდულად მაინც...)))

რაც შეეხება სხვადასხვანაირი ხელოვნებების, ერთ-ერთ უმთავრეს მიმღებ-აღმქმელს, ანალიზატორს, ე.ი. ჩვენ შემთხვევაში ხელოვნების კრიტიკოსს, ის იმაზე მეტად სუვერენულია სუბსტანციურად თავის თავში, ვიდრე თავად ძველი ხელოვნების ნებისმიერი ინტერპრეტაციის მცდელობები, იმიტომ, რომ კრიტიკოსი, პირველ რიგში, საკუთარი მისწრაფებების, ინტერესებისა და გემოვნების მიხედვით (ფაქტობრივად, ძალზე ვოლუნტარისტულად!) ირჩევს ხელოვნების ნაწარმოებს ინდივიდუალური კვლევისთვის...
და ამ საქმიანობას, არა სუბორდინაციული, თუ მსგავსად ვიწროდ შეზღუდულ კონსტრუქციაში მოქცევით კი არ ანხორციელებს, მაგალითად განსხვავებით მსახიობისგან, რომელიც გვინდა არ გვინდა, სუბორდინაციულ სქემას დაქვემდებარებული ინსტრუმენტია, არამედ კრიტიკოსი, თავის ‘ხელოვნებას’, გნებავთ ‘ეპისტოლარული ხელოვნების’ (მაინცდამაინც უხერხულად რომ არ ჟღერდეს) დარგს - აზრობრივი კონსტრუქტივიზმით, აბსოლუტურად დამოუკიდებლად ქმნის, ამდენად, ის შესაძლოა იყოს, ერთგვარი დიეგესისის ავტორიც თავისი შემოქმედების პროცესში.

ფაქტობრივად, კრიტიკოსს ხელოვანისგან განსხვავებით სულ არ ევალება „ერთი ფიქსირებული ხედვის წერტილიდან“ კონსტრუქციების აგება თუ დეკონსტრუირება, არამედ, პირიქით, თავისუფალი, ანტი-მონოქრომული პროცესის ავტორია, და რაც შეიძლება ქრომატული სივრცეებით აგებს თავისი საქმიანობის მყარ ფუნდამენტს...

ერთი სიტყვით, რამდენადაც ანალიზატორის ხელობა, რამდენადმე კოლაბორაციას გულისხმობს სხვების შემოქმედებით საზღვრებთან, იმდენად არის დამოუკიდებელი თავისი საქმიანობის დიაპაზონში, იმიტომ, რომ ‘შემოქმედებითი სივრცის’ შექმნის მომენტში, მისი დამკვირვებელ-მეთვალყურე არავინ არის!

ხშირად ადამიანები მოსწრებულად შენიშნავენ ხოლმე, რომ: „კრიტიკა მეორეხარისხოვანია, მაშასადამე ხელოვნების დანამატი და ზედმეტიაო“ - დაახლოებით ამგვარი ფორმულირებები ფუნდამენტშივე მცდარი ხდომილებაა, ვინაიდან ხელოვნება და მით უმეტეს, ცოცხალი ხელოვნება, რომლის ერთ-ერთი უნიკალური გამოვლინება თეატრია, მომენტალური და ხანგრძლივი კვდომისთვის არის განწირული, თუკი ცოცხალივე რეაქცია არ ექნება (კრიტიკოსის მხრიდან). ფატალისტური რეზულტატისთვისაა განწირული... დიახ, ნამდვილად!
რამეთუ ცოცხალი სანახაობის / თეატრის არსი - ყოველ ჯერზე, ხელახლა აღმოცენებას გულისხმობს... დინამიკურია, მუდმივ-ცხოველმყოფელი, რეგენერაციულიც, მომენტალურად ითხოვს ცოცხალ რეაქციას - გაანალიზების თვალსაზრისით., რომ არ მოკვდეს და იგრძნოს საკუთარი სიცოცხლის გამართლება, ან სულაც დაეჭვდეს, არის კი <უპირობოდ დიდი მნიშვნელობის>(?!).

*Sculpture by Alessandro Puttinati “Paolo e Virginia”(1844).
*Photo of the 1972 “Brother Sun and Sister Moon” film by Franco Zeffirelli.



Wednesday, 14 September 2022

პიესების ონლაინ კითხვა/Plays online reading, როგორც ალტერნატიული სახელოვნებო პლატფორმა




2020 წლის მარტის თვეში, თეატრალური უნივერსიტეტის დრამის რეჟისურის სტუდენტების ინიციატივით (ქეთევან სამხარაძე და დავით თარბა) სოციალურ ქსელში გამოჩნდა სახელოვნებო პლატფორმა „პიესების ონლაინ კითხვა/Plays Online Reading“, რომელმაც ონლაინ მაყურებლისთვის წარადგინა რამდენიმე თანამედროვე პიესის კითხვა, სხვადასხვა თაობის მსახიობებისა და სტუდენტების მონაწილეობით.


იმავე წლის ზაფხულში, ამავე პლატფორმის ეგიდით, ავტორებმა ქეთევანმა და დავითმა, ფიზიკურ სივრცეში - თეატრალური უნივერსიტეტის მეორე კორპუსის ეზოში უმასპინძლეს მაყურებელს და წარმოადგინეს, ჩემი აზრით, ერთგვარი <თეატრალური მანიფესტი> „შტამპი, პოსტების კითხვა 48 წუთში“. ტექსტს თავად ავტორები კითხულობდნენ კლასიკური მუსიკის თანხლებით და ცალსახად აღსანიშნავია, რომ, იმ დროს ჯერ კიდევ სტუდენტი ავტორების მიერ წაკითხული ტექსტი იყო/არის, მრავალშრიანი, რეფლექტორული, კრიტიკული, გულწრფელიც და ამავე დროს პრობლემატური - სათეატრო ცხოვრების უთანასწორო გზაზე...

2022 წლის მაისის თვეში (17, 18, 19, 20, 21) აღნიშნულ პლატფორმაზე ციფრული ჰიბრიდული პერფორმანსის Seerfits (After history) პრემიერა გაიმართა, ხოლო წინმსწრებად, დაინტერესებულ მაყურებელს ციფრული პერფორმანსის რეპრეზენტაციისთვის თვალის მიდევნება შეეძლო 5, 6 და 7 მაისს აუდიო-ვიზუალური მუზეუმის ჰოლიზეუმის პავილიონშიც.

პერფორმანსის იდეა დაფუძნებულია NFT – (Non fungible token) კონცეპტზე...



ერთი მხრივ, სტატიკურად მოძრავი ანიმაციური გმირები, სერფიტები მეტყველებენ ექსპრესიული მანერით - მსახიობების ცოცხალი ხმების მეშვეობით.


ტექსტის ავტორი და რეჟისორია ქეთევან სამხარაძე; მხატვარი/მთავარი ანიმატორი: თამარ სამხარაძე; ანიმატორები: თათია გოცირიძე და გიორგი სამხარაძე; კომპოზიტორი კი ნოე კვირკველია.

შინაარსის მიხედვით, სერფიტები ისევე მგრძნობიარენი არიან, როგორც ადამიანები. და ისეთივე რაციონალურები, როგორც ადამიანები.

ეს ჰუმანოიდი ჰერმაფროდიტი არსებები თითოეულ ეპიზოდში, ანუ ხუთივე ეპიზოდში, ხან იტყუებიან, ზოგჯერ კი ერთმანეთს და საკუთარ თავს არწმუნებენ, სძულთ, უყვარდებათ და თავისუფლებას - ხშირად გაუთვითცნობიერებულს ეტრფიან, როგორც ადამიანებს სჩვევიათ ხოლმე... ისევე ცდილობენ აუჯანყდნენ მიჯაჭვულობების მთელ წყებას, ხოლო შედეგად დესტრუქციას მიაღწიონ, როგორც ამის უსუსური მცდელობები აქვთ ხოლმე ადამიანებს.

ჰერმაფროდიტის ეტიმოლოგია ბერძნული მითოსიდან მომდინარეობს, ჰერმესისა და აფროდიტეს მიერ ნაშობი დუალური ორსქესიანი არსების აღმნიშვნელია.
ყოველი ეპიზოდის პროლოგში სერფიტები ნახსენებია, როგორც ჰუმანოიდი არსებები, მაშასადამე, ისინი არიან ფანტასმაგორიულები, მეტაფიზიკური განზომილებიდან შობილი - ადამიანური შეგრძნებების მქონენი ერთდროულად.

<ღია ზღვის შორეულ გალაქტიკაში პლანეტა სამჯურის მკვიდრი> ჰერმაფროდიტების ფენტეზის სტრუქტურულ ნაწილს - ემოციებისა და გრძნობათა ბუნების ქრომატულობა შემატეს გამხმოვანებელმა მსახიობებმა არტიკულაციით...: ანიკო შურღაიამ, ანკა დიდმანიძემ, თეა ალფაიძემ, ნიკოლოზ ჯაფარიძემ.

მსახიობების არტიკულაციური არქიტექტონიკის მიხედვით - ანიმაციური პერსონაჟები ხასიათდებიან ერთმანეთისგან განსხვავებული გრძნობებით, მოტივაციით, სურვილებითა და შიშებით. მათი ხმები გვაგრძნობინებენ: სევდას, გარკვეული თვალსაზრისით - ადიქციას, ბრძოლისუნარიანობას, ზიზღს, სიყვარულსა და უწყვეტი მოქმედების სურვილს...

ქეთევან სამხარაძის ტექსტი -  რომლის ინგლისური თარგმანის ავტორია ჯარჯი თოფურია, ფანტასტიკური, თითქოს და, ერთი შეხედვით ფლეგმატური ციფრული ვიზუალის მიღმა  სააზროვნო სიღრმეს გამოკვეთს, ემოციურ პლასტებსა და ვნებათაღელვას გვთავაზობს. სერფიტები განიცდიან, ბრძოლობენ, იმარჯვებენ, სძულთ და რადგან სძულთ - ძლიერი სიყვარულის უნარიც აქვთ...(!)

ეპიზოდი პირველი: <გამოღვიძებაა>
<ამბავი, სადაც ოთხნი არიან, აჯანყებულს იჭერენ, მეორე იტყუება, მესამე საშიშია, მეოთხეს კი ესმის, მაგრამ ვერ ლაპარაკობს.>

ეპიზოდი მეორე: <მოგონებაა>
<ამბავი, სადაც ვიგებთ, თუ რატომ, როგორ და სად დაიჭირეს აჯანყებული...>

ეპიზოდი მესამე: <დაკითხვაა>
<ამბავი, იმაზე ვისაც დაკითხავენ, ვინც ისმენდა, მაგრამ ვერ ლაპარაკობდა.>

 

ეპიზოდი მეოთხე: <ჩვენ, ყველა>
<სერფიტები იგებენ „სტატუსისგან“ თავის დახსნის გზას. ამბავი, სადაც ის, ვინც ტანჯვას ებრძვის, თავად არის ტანჯვა.>

ეპიზოდი მეხუთე: <ბნელი მატერია-აღსარებაა>
<ამბავი, სადაც, ვინც ძალებს თრგუნავს ეწირება მას, ვინც ყველგან და არსადაა ერთდროულად...>


 ციფრული პერფორმანსის მეხუთე ეპიზოდის უკანასკნელი სუბტიტრებია:
დასასრული. გაგრძელება იქნება... / The end / To be continued…


ჩვენ კი, მაყურებლები მოთმინებით დაველოდოთ ანიმაციური ჰუმანოიდი არსებების ვნებათაღელვის ინტროსპექციული, ინტიმური და რაციონალური ჯაჭვის პერსპექტიულ წერტილებს., და რაც მნიშვნელოვანია, ალტერნატიული სახელოვნებო პლატფორმის / პიესების ონლაინ კითხვა/Plays online reading სოციალურ ვებ. გვერდზე.




Sunday, 26 June 2022

ნაპრალებში მოქცეული ოჯახური ცხოვრების ფიქცია

 

საკითხი - კარდინალურად მუდმივ აქტუალურია, როგორც ყველა დროის უნივერსალური და ეგზისტენციური კრიზისის არქეტიპული შრე...


ორი ადამიანის შეთანხმების საფუძველზე შექმნილი <ოჯახური სივრცე>... მაშასადამე, უკიდურესად ინტიმური/პირადი გარემო.


ოჯახის დეფინიციის არსობრივი ინდიკატორია, იმ სივრცის გაინტიმურება და უკიდურესად პირადული იდენტობების გაერთიანება, რაც ადამიანებს ბუნებრივად ერგოთ, მათ შორის დეტერმინირებულად...

ფაქტობრივად, როცა ადამიანები ერთად ცხოვრებას გადაწყვეტენ, ისინი ნებაყოფლობით ერთმანეთის პირად სივრცეებს აერთებენ, ანუ ერთ-მთლიან <პირად სივრცეს> წარმოქმნიან და სამყაროს სუბსტანციურად - პერფექციონისტულ რაკურსში ერთად აღიქვამენ... (ერთი სივრცის პერსპექტივიდან..).

მაგრამ, რა ხდება მაშინ, როცა 30 წლიანი თანაცხოვრების შემდეგ, ქმარი, თურმე ხვდება რომ „ცოლი აღარ უყვარს“?!


30 წლიანი, გნებავთ, 5 წლიანი, ან, თუნდაც 2 წლიანი თანაცხოვრების შემდეგ, როცა „აღმოაჩენ“, რომ სხვა გიყვარს და არა ის, ვისთანაც წლები ილუზიური ცხოვრება გაკავშირებდა.


ან საერთოდ, რა ფენომენია, ჩვენს გარშემო და ისტორიული ასპექტით, აბსოლუტურად ყველა ეპოქაში - ფარისევლურად - მრავლად შექმნილი ოჯახები, რომლებიც ისტერიულ ტემპო-რიტმში (კიდევ კარგი!) ინგრეოდა და ინგრევა დღესაც. ან კიდევ, ყველაზე კოშმარულ შემთხვევაში კი არც ინგრევა!

ეფემერული იმპულსური სიმპატიებით შექმნილი ოჯახები, დროთა განმავლობაში იწვევს ტოტალური უსიყვარულობის კრიზისს... და როგორც წესი, მსგავს ატმოსფეროში აღზრდილი ბავშვებიც უსიყვარულობის მსხვერპლნი არიან ხოლმე, რომლებიც სხვადასხვა სახის აგრესიას ავლენენ ცხოვრების ეტაპებზე, ამავდროულად უყალიბდებათ კომპლექსების მთელი წყება, რის შედეგადაც ვიღებთ ტიპიურ, მაგალითად, მომავალში მოძალადე ქმარს.



აი, ამგვარ ეგზისტენციურ კრიზისს ეხება რუსთაველის თეატრის (ექსპერიმენტულ) მცირე სცენაზე დადგმული სპექტაკლი.


თანამედროვე ბრიტანელი რომანისტისა და დრამატურგის უილიამ ნიკოლსონის კინოსცენარის „ნაპრალების“ მიხედვით, რომლის ინსცენირების ავტორები არიან თავად სპექტაკლის რეჟისორი დავით თურქიაშვილი და დრამატურგი თამარ შუკაკიძე.
მხატვარი: ანა ნინუა; მუსიკალური გაფორმება: ლევან სარალიძის.
მონაწილეობენ - თათული დოლიძე, ლევან ბერიკაშვილი, ლევან სარალიძე, სოსო აბრამაშვილი.

 

30 წლიან თანაცხოვრებაში გაჩენილი „ნაპრალი“-ს ხმამაღალი გამხმოვანებელი ქმარი (ლევან ბერიკაშვილი) აღმოჩნდება, რომელიც ცოლს ეტყვის, რომ „მოსწავლის მშობელი უყვარს“ და უნდა დაშორდეს.

ოჯახური ცხოვრებისა და წყვილთა <თანაცხოვრების სურვილის> მრავალშრიან პერიპეტიებს იკვლევდა - უახლესი წარსულის ხელოვნების ისტორიაში - ფრანგული „ახალი ტალღის“ უმნიშვნელოვანესი წარმომადგენელი, უდიდესი რეჟისორი ერიკ რომერი (1920-2010).

რუსთაველის თეატრის სცენაზე 2022 წლის ივნისში (14-15.06) განხორციელებულ პრემიერას, ცხადია ესთეტიკური თვალსაზრისით რომერის ხელოვნებასთან კავშირი არ აქვს, თუმცა, ჩემი აზრით იდეური კონცეპტის ერთგვარი ანარეკლი შესაძლებელია განსაკუთრებით გამოიკვეთოს სპექტაკლსა და რომერის წელიწადის ოთხი დროის მიხედვით შექმნილ ტეტრალოგიას შორის, რომელსაც ასე უწოდებენ - „Tales of the four seasons”: (Conte de printemps/A tale of springtime-1990); (Conte d’hiver/A tale of winter-1992); (Conte d’ete/A summer’s tale-1996); (Conte d’automne/Autumn tale-1998), სადაც სინატიფითა და უზუსტესი ქარაგმული სვლებით ნაჩვენებია ადამიანებს შორის მიზიდულობის ხარისხის შესაძლო ვარიაციები...

ნიშანდობლივია სპექტაკლში მონაწილე შვილის (ლევან სარალიძე) ფიგურა, რომელიც ლოგიკური შედეგია უსიყვარულო დედ-მამის მიერ უდიდეს ფიქციამდე მიყვანილი <ოჯახური იდილიისა>, სადაც სინამდვილეში ყველა პერსონაჟი უბედურია.

ლევან სარალიძის გმირი, სწორედ, რომ მამის მსგავსად ეძებს და ვერ პოულობს მეორე ნახევარს... ბოლოს კი, საქციელით მიდის დასკვნამდე, რომ მას არ შეუძლია ამ გრძნობის გაგება...

და მართლაც, ის აბსურდულ გარემოში აღზრდილი შვილია, რომელიც ოჯახისგან მოშორებით ცხოვრობს ზრდასრულობაში და ვერ და არ შეუძლია „ვინმე შეიყვაროს“, იმიტომ, რომ თავად არის უსიყვარულობის მორევში გაზრდილი და ჩამოყალიბებული, ესე იგი, თავისი ოჯახის წევრების მსგავსად „მარტოა“, როგორც სულიერად, ისე განცდებით.


მას შეიძლება ვერც ვერასდროს დაემართოს ის, რაც რომერის ფილმში „ჩემი ღამე მოდთან“ (“Ma nuit chez Maud”- also known as “My night at Maud’s” or “My night with Maud”-1969) - ჟან-ლუი ტრენტინიანის გმირს ემართება მარი-კრისტინ ბაროს გმირის პირველივე დანახვისას!..
 

მიმაჩნია, რომ სპექტაკლში კიდევ ერთი კარდინალური მიმართულებაა აღსანიშნავი, როგორც მორიგი სტერეოტიპული საკითხი…(!)

თათული დოლიძის (ცოლის) პერსონაჟი ამბის ბოლო წამამდე ვერაფრით ეგუება ქმრის გაშორებას - თითქოს, გულწასულივით ‘ხავსს ეჭიდებოდეს’... უჭირს აღიარება და რეალობას უგულებელყოფს!

რატომ ჰგონიათ ქალებს რომ, როცა ქმარი მათგან მიდის - მაინც სამუდამოდ მათ ეკუთვნით(?!);


და პირუკუ, რატომ გონიათ კაცებს, როცა ცოლები სცილდებიან - მათზე სიცოცხლის ბოლომდე ფლობენ „მესაკუთრის“ ფუნქციას...(?!)


საკითხი, რომელსაც ზოგად დისკურსში <მესაკუთრეობის ფენომენი> კომპლექსურად მოიცავს აღმოსავლურ და დასავლურ კულტურებში - ერთბაშად რთული, მარგინალური სახის შეუქცევადი პრობლემაა, რომელიც გაცილებით ჩაღრმავებულ, ინტერდისციპლინარულ კვლევას ითვალისწინებს; მე კი ამჯერად აქ შევჩერდები...

პასუხი ბატონ ვ-ს, ანუ რესანტიმენტი ქართულ თეატრში 2

                                                                                 

ბატონ ვ-ს, რომელსაც მე პირადად არ ვიცნობ, თუმცა მისი სახელი მას შემდეგ გავიგე, რაც კონკრეტულ თეატრალურ საგანმანათლებლო სახელოსნოში მიიღეს, აქვეყნებს წერილს ჩემი მისამართით სახელწოდებით - „პასუხი ქალბატონ ა-ს, ანუ რესანტიმენტი ქართულ თეატრში“ო. მას შემდეგ რაც ბატონი ვ, ქართული ხელოვნების ყველაზე გრძელ თეატრალურ დინასტიას შეუერთდა, თამამდება კიდეც და რიგითი უცნობი ავტორისადმი, რომლის შესახებ წარმოდგენა არ აქვს, აქვეყნებს საკმაოდ კადნიერ წერილს, რჩევა-დარიგებებით სავსეს, თან გამაფრთხილებელს, რომ „მორალისტობას თვით ასკეტებიც კი უფრთხიანო“, ხოლო თავად კი ამ ყველაფერს გაორმაგებული ძალით აკეთებს და ჩემდამი წერილს თავისი „ათი მცნებით“ ასრულებს. ამისთვის ნამდვილად ბრავო და დიდება ბატონ ვ-ს!

ბატონ ვ-ს წერილს თუკი გულდასმით წავიკითხავთ - შემდეგნაირ დასკვნებს გამოვიტანთ:


ბატონ ვ-ს ჰყავს ცალკეული კულტები, რომლებსაც თაყვანს სცემს, როგორც ამ ქვეყნიდან დიდი ხნის წინ წასული ინტელექტუალური კულტები, (და თან რატომღაც ჰგონია, რომ მარტო მას და მის მეგობრებს აქვთ წაკითხული ეს ავტორები) მაგ., - ფუკო, სადი, იმანუელ კანტი, შოპენჰაუერი... (ყველა ამ ავტორს ასევე პატივს ვცემთ სხვა მოკვდავებიც, თუმცა თაყვანისცემის რიტუალებს არ ვუმართავთ!) ამავე დროს, ჩვენი დროის, ჩვენს გვერდით ფიზიკურად მყოფი ადამიანები ჰყავს გაკულტებული, მაგალითად, ბ. გიორგი მაისურაძე, რომელთანაც თურმე ყველა ავტორი, მკვლევარი, თუ მეცნიერი უთუოდ უნდა მეგობრობდეს და ის თუ გვეტყვის „სიტყვა-ყოფიერება არ გამოიყენო, არ გინდაო“-ჩვენც უნდა დავუჯეროთ და მივდიოთ მორჩილი ნებით... მაინც ვერ გავიგე ამ ყოფიერებას რას ერჩით ბატონო ვალერ და ბატონო გიორგი? ხან ყოფიერებას გამოიყენებს ზოგიერთი, ხან კიდევ სინონიმით ჩაანაცვლებს, (მაგ, მე ბევრჯერ გამიკეთებია ეს) და ალბათ, ონტოლოგია მეტად სასიამოვნოდ ჟღერს ხომ?..   კიდევ აკულტებს თავისი წერილის მიხედვით დათა თავაძეს, რომელსაც რეცენზიის სახით პანეგირიკსაც კი უძღვნის, ვით სუბორდინაციულ ბმაში მყოფი - მისი ვასალი დრამატურგი და აწ, უკვე თეატრის კრიტიკოსი ბატონი ვ.

„ჭკუას კი, ქალბატონი ა. ნამდვილად გვარიგებს, გვასწავლის რა და როგორ ვთქვათ, ვინ რაზე წეროს და ვინ რა დადგას, და ზოგადად, რას უნდა ესწრაფოდეს ხელოვნება, ნამდვილი ხელოვნება და არა - ფუჭი... ერთობ ბევრი და მნიშვნელოვანი რამ სცოდნია ქალბატონ ა-ს და რა ბედნიერებაა, რომ გაზიარებასაც არ დაგვზარდა!“---მაინც, რას გულისხმობთ ჭკუის დარიგებაში?! და თუ თქვენ მხოლოდ ამგვარი ინტერპრეტაციით თარგმნით ჩემს წერილს, ეს თქვენი პრობლემაა და არა ჩემი. იმავე ლოგიკით, თუ ყველას შეუძლია ის აკეთოს რაც სურს, ალბათ, თავადაც ხვდებით რომ მე ვერავის ვერასდროს ვერაფერს დავუშლი!.. ჩემს წერილში კი, უფრო სწორად, როგორც თავად უწოდებთ - „თეატრალური ესეს მაგვარ რაღაცაში“ რას დავწერ ასევე ჩემი გადასაწყვეტია, ხომ დამეთანხმებით ამაში ბატონო ვ?

„უნდა გვეთქვა „ჭეშმარიტებებსო“, რადგან ეულ ჭეშმარიტებაში ავტორის „ინტენციები“ და „იმანენტურ“ (მსგავსი ტერმინების გამოყენება უყვარს და ჩვენც მივბაძოთ) აზრთა ღვარი ნამდვილად ვერ ეტევა!“--- აი, აქ კი კომენტარი არ მაქვს, თქვენ ჩემს ლექსიკურ ტერმინებზე თუ დაიწყებდით ქილიკს, ამხელა მასშტაბს შეჭიდებული მეცნიერი ბატონი ნამდვილად არ მეგონა, კარგით ბატონო ვ, ესეც გასაგებია.

პოლიფუნქციურობასთან დაკავშირებით წერთ:
„კარგი, კიდევ უფრო გავამარტივოთ... ზედმეტი თავის მტვრევა არ გვინდა. მოდი, ასე ვთქვათ: რატომ დაასკვნა ავტორმა, რომ დარგი მრავალფუნქციურია? საიდან მოიტანა ეს აზრი? რატომ დაებადა? ის ფიქრობს, რომ დრამატურგიას სათეატრო ტექსტების, პიესების შექმნის გარდა, კიდევ ბევრი რამ ევალება? ფიქრობს, რომ თეატრის რეჟისურის ამოცანა თეატრალური წარმოდგენის დადგმის გარდა, კიდევ ბევრი რამაა? ეს ქალბატონი ახლა აშკარად უკრაინაში იბრძვის... ბრძოლის ველიდან გვწერს თავის წერილს, ორი აზრი არ არსებობს!“--- საიდან ასკვნით, რომ ეს უკანასკნელი ტერმინი სწორედ იმიტომ გამოვიყენე წინადადებაში, თითქოს თითოეულ დარგს ერთბაშად რამდენიმე რამ ევალებოდეს, რა თქმა უნდა არა, ეს ნახევრად ირონიული ნათქვამია და სწორედ იმას უსვამს ხაზს, რითაც წერილი დავიწყე, <უმჯობესია რეჟისორმა დადგას და რეცენზიების წერას შეეშვას, ხოლო კრიტიკოსმა კი სპექტაკლების დადგმისგან თავი შეიკავოს მეთქი.> - აი, ამ აზრს ავითარებს <პოლიფუნქციურობის> ირონიული გაგება ბატონო ვ, თქვენ რომ ასე ძლიერ აგაღელვათ.

 

ხოლო, შემდეგი აბზაცი, ავტორის პერსონალური რესანტიმენტის გარდა ჩემდამი, დამაკნინებლადაც მიმაჩნია, რადგან ავტორს, ანუ ბატონ ვ-ს ჰგონია, რომ ყველაფერი მხოლოდ მან იცის, გაუგია, უნახავს, წაუკითხავს და პლუს, ამას ეპისტოლარულად დეკლარირებს ზედმიწევნით დამრიგებლური ტონით! კიდევ ერთხელ, დიდება ბატონ ვ-ს და მისი კალმის მახვილივით მოქნილობის დიდებულ უნარს!  „ქალბატონო ა, მოდით, მე თქვენ ერთ, პატარა სიმართლეს გაგიმხელთ: მრავალი მსახიობია, რომელიც რეჟისორი გამხდარა, მრავალი დრამატურგია, რომელიც რეჟისორი გამხდარა, მრავალ რეჟისორს პიესების წერა დაუწყია და ა.შ. კაცობრიობა არ განადგურებულა ამით, ქალბატონო ა! მოდი, ჯერ ქართული მაგალითებით დავიწყოთ: გსმენიათ თუ არა, რომ დათა თავაძე თავიდან მსახიობი იყო, მერე კი რეჟისორი გახდა? ილია ქორქაშვილი თუ იცით, ახალგაზრდა რეჟისორი, რომელიც ასევე, მანამდე, მსახიობი იყო? დათა თავაძე რომ პიესებს წერს, ესეც თუ გსმენიათ? თუკი დათა თავაძემ გადაწყვიტა, თავის, ან სხვის სპექტაკლში ითამაშოს, როგორც მსახიობმა, თქვენ ამას დაუშლით? კარგით. ალექსანდრ ეკმანი თუ გსმენიათ, ქალბატონო ა? იცით, რომ ეს გენიოსი ჯერ მოცეკვავე იყო, წლების მანძილზე, მერე კი თანამედროვე ბალეტის რეჟისორი გახდა? კარგით!“


ბატონო ვ, მოდით ერთ სიმართლეს მეც გაგიმხელთ, სამყაროში არსებობს ძალიან ბევრი რამ, რაც მომხდარა და სხვადასხვა სიხშირით კიდევ განმეორდება, მაგ, ფაქტები/მოვლენები, მაგრამ ასევე არსებობს ამ მოვლენებსა და მომხდარ ფაქტებზე განსხვავებული, ანტიპოდური-(ეს ტერმინი გაგეგებათ ხომ?) მოსაზრებები.., ამიტომ ჩემი წერილი, კი არადა, ‘ესეს მაგვარი რაღაც’, სწორედ ამის ერთი მაგალითია... თუკი რაიმე მომხდარა, სულ არ ნიშნავს რომ ყველა აპრიორულად ეთანხმებოდეს, ან არგუმენტად მოჰყავდეს, იმიტომ რომ თავისუფალი ინტერპრეტაციის სივრცე ყველას კანონზომიერად გვერგო ბატონო ვ, <ონტოლოგიურად> ასევე! იქნებ, ახლა მაინც ოდნავ დაწყნარდეთ ბატონო.


მოდით, თავის მოკატუნება მართლა არ გვინდა პატივცემულო ბატონო ვ, პირდაპირ გეტყვით რომ, თქვენ ძალიან ცდებით, თუკი ჩემი წერილის ადრესატი პერსონალურად თქვენი თავი გგონიათ, გნებავთ, <დისტოპიის> საკითხში, ან <სქესობრივი აქტის საკუთარ თავთან სიმულაციის> პროცესში, თუ საკუთარ თავს გულისხმობთ, ეს მხოლოდ თქვენი პრობლემაა და მე სრულებით არ მეხება!.. ნამდვილად არა!.. ამიტომაც არ მგონია, რომ ამხელა კადნიერების უფლება გქონდეთ პერსონალურად მომმართოთ, და კიდევ უარესი, „რესანტიმენტს ჰყავხართ შეპყრობილიო“ ღმერთმანი! კიდევ ერთხელ, დიდება ბატონ ვ-ს.

„თქვენ წერთ არა ცოდნით, არა მეცნიერებისაკენ ლტოლვით, არა სიკეთის სურვილით, არამედ - ბოღმით, სიძულვილით, სხვისი არსებობის აუტანლობითა და ბოროტებით! და იცით, რატომ? იმიტომ, რომ რესანტიმენტს ჰყავხართ შეპყრობილი; იმიტომ, რომ „ჩაანალიზებისგან“ ამოვარდნილი ხართ და სამყაროში ადგილს ვერ პოულობთ!“
ბატონო ვ. აკი წერილს იწყებთ სიტყვებით „არ ვიცნობო“ და სათეატრო ესეს მაგვარ რაღაცით როგორ ასკვნით, რომ ბოროტებით და ბოღმით ვწერ?! - ხომ არ ფიქრობთ რომ, მცირე სივრცე მაინც უნდა დაგვიტოვოთ, რათა, რაც გვინდა ვწეროთ, თავისი ქვეტექსტებითა და თუნდაც თქვენისთანა მკითხველებისთვის ერთბაშად ამოუცნობი <კოდებით>. ა, უფრო სწორად, მორზეს ანბანის იეროგლიფური ენით...


ბატონო ვ, ფილოსოფია, ხელოვნება, პირველ რიგში თავისუფალი ინტერპრეტაციის სივრცეს იძლევა - რაციონალურ ლაბირინთებს თამამად გულისხმობს. აი, თქვენ კი აგიჩემებიათ მხოლოდ ეს სქემატური და ლიტონი სიტყვები <ცოდნითა და მეცნიერებითო> რომ ამბობთ, არ გიცდიათ თვითრეფლექსიისთვის მიგემართათ „ეპოქების ჩაანალიზების“ კვალდაკვალ და აღმოგეჩინათ რომ ინტელექტუალური სნობიზმისკენ ხართ მიდრეკილი, ცალკეული <მეტრების> აზრებში გახლართულხართ და მათი პრიზმიდან ცდილობთ თქვენი კალკი შექმნათ ონტოლოგია-ონტიკურობაში...(!)

რაც შეეხება <უკრაინაში მიმდინარე ომს> - ჩემს მიერ ერთ მცირე აბზაცში მოქცეული აზრი თქვენი დისკურსის ირონიულ და დამცინავ ‘ლაიტმოტივად’ აქციეთ! მაგალითად მოგყავთ უახლოეს წარსულში წარმოებული ომები და ფიქრობთ, რომ თქვენს მიერ მოყვანილი „არგუმენტაცია“ აბათილებს ამჟამინდელ ომს (ზოგადად ომებს) თუ რა ხდება?!.. იცით რა? მე ნამდვილად არ მგონია ომის თემა იმსახურებდეს ქილიკს - ტრაგიკულობის ყოვლად გაუმართლებელი მასშტაბის გამო...(!)

„ავიღოთ თქვენ მიერ ციტირებული შოპენჰაუერი. ეს ციტატა მთელს თქვენს მსჯელობას (რომელსაც ამ სიტყვით მხოლოდ პირობითად მოვიხსენიებ) ეწინააღმდეგება და ანგრევს, გესმით ეს თქვენ? არ გესმით. ვეცდები გაგაგებინოთ.

შოპენჰაუერი ამ ციტატაში მუსიკას გამოარჩევს ხელოვნების სხვა დარგებისგან, რომლებიც მხოლოდ წარმოდგენაზე არიან ორიენტირებულნი, მუსიკა კი თავად სამყაროს, როგორც ნებას, გამოხატავს, მას წარმოადგენს. რისთვის მოგყავთ თქვენ ეს ციტატა?”

ბატონო ვ, ფილოსოფიით ასე დაინტერესებულ პიროვნებას, გაგკვირვებიათ, გნებავთ მუსიკისა და თეატრის თანაარსებობის საკითხი?!..


როგორც ჩანს, თქვენ ფილოსოფიას მეტისმეტად ფილოსოფიური პარადიგმით უყურებთ, ზედმეტად სტერეოტიპულად და არავის უტოვებთ აზროვნების პროცესში თავისუფალი ინტერპრეტაციისთვის არეალს... კიდევ ერთხელ, რა სამწუხაროა ამხელა დოზით სქემატურობა და ინტელექტუალურ შტამპში ჯდომა, ბატონო ვ., საბოლოოდ, მცირე რეზიუმეს სახით, მინდა გითხრათ რომ, ინვექტივას უფრო დაემსგავსა თქვენი წერილი ბატონო ვ, და არა მეცნიერული კვლევისკენ მიდრეკილ რაიმე, თუნდაც უსუსურ მცდელობას.


და კიდევ, თქვენი თქმის არ იყოს: „ მე რომ შემეძლოს, ყველაზე ცოტა, ათი წელი მაინც გამოგკეტავდით „კარცერი-ლუქსში“, რათა მთელი ეს დრო მეთოდურად გემეცადინათ და პროფესიული სინდისით გამოსულიყავით იქიდან.“არც თქვენ გაწყენთ, მინიმუმ ორი ათეული წელი მაინც კარცერი-ლუქსში რომ გამოიკეტოთ და შემდეგ ინტელექტუალური სნობიზმისგან ჩაწყნარებული, შედარებით დამშვიდებული გამოხვიდეთ იქიდან, თან პლუს თქვენი ‘პროფესიული სინდისიც’ გაავარჯიშოთ.

მიუხედავად უარყოფითი და თითქმის დანის პირზე მიყვანილი პერსონალური შეურაცხყოფის ირიბი ფორმისა, რასაც თქვენი წერილი მოიცავს ჩემი მისამართით, მე მაინც მთელი გულით გისურვებთ წარმატებას და სიხარულს ცხოვრების რთულ ლაბირინთში.


 <ეპოქების ჩაანალიზების პარალელურად> კი ეცადეთ საკუთარი თავი მთლად არ დაკარგოთ.

Saturday, 23 April 2022

ხელოვნების რე-აქცია ყოფიერების კატაკლიზმაში



...ვიდრე მასიურად სახელოვნებო დარგებში მომუშავე ავტორები საკუთარ თავთან სქესობრივი აქტის სიმულაციით დაკავდებიან და <ფარსი ნეტარების> სიხარულით დაკმაყოფილდებიან...(მარკიზ დე სადის სტილში) დროა განისაზღვროს ერთგვარი სადემარკაციო ხაზები მიმართულებებში, დარგების პოლიფუნქციურობის მახასიათებლები და ეტიმოლოგიები, იმდენად, რომ არ დაირღვეს ერთმანეთის პირადი საზღვრები.


მაგალითად, რეჟისორებმა, რომ საკუთარი დადგმების რეცენზირებას მიჰყონ ხელი, ან კიდევ დრამატურგებმა თავიანთი ტექსტების (ან სასცენო ადაპტაციების) თვით-ანალიზაცია მოახდინონ, ხოლო კრიტიკოსებმა კი, სპექტაკლების დადგმა, ან პერმანენტულად პიესების წერა (ეს რომ ხმოვანი ტექსტი იყოს, აქ მოუხდებოდა თვითდამცინავი სარდონიკული სიცილის ხმა) - უდავოდ საინტერესო ექსპერიმენტი იქნებოდა, ღმერთმანი...

რა ფუნქცია აკისრია ხელოვნებას დღეს(?), თავი დავანებოთ განვლილი ეპოქების გამოწვლილვით, სკრუპულოზურ ჩაანალიზებას, ეს თვალშისაცემად ხელშესახებს დიდად ვერაფერს გვაძლევს, გარდა კეთილშობილური/არა-მავნე და უსაფრთხო ბელეტრისტიკისა.

მაშინ, როცა წარმოუდგენელი ხარისხის ბოროტება (ოკუპანტი რუსეთი) უკრაინელი ერის ღია გენოციდს ახორციელებს, და როცა, მთელი ცივილიზებული სამყარო - მშვიდად, ხან კი აღშფოთებულ ტონალობაში, პირდაპირი ტრანსლაციით ადევნებს თვალს/ეგუება შემზარავ ფაქტებს, ვიდრე ჰუმანიტარული და მილიტარისტული - (მილიტარისტული ჩემთვის ანტიპაციფისტური ჟესტია და ომის ლეგიტიმაციაა) ნეიტრალურად დისტანციური „დახმარებით“ იწმენდს ნამუსს, გნებავთ უხერხული შეგრძნებისგან თავისუფლდება... ერთი კონკრეტული ერის ყოველი წარმომადგენელი ყოველდღიურად უბედურდება - „ბუკვალურად“, ფიზიკურად კვდება, ან კიდევ სულიერ ფატალიზმს გაათასმაგებულად შეიგრძნობს, როცა უსაყვარლეს ადამიანებს კარგავს...(!)

აი, ამ დროს, რა შეიძლება თქვას ხელოვნებამ?!.. თანამედროვე ხელოვნებამ?! თუ გნებავთ, მასკულტურის პასუხი როგორი უნდა იყოს ომის მიმდინარეობაზე, ან პოსტ-საომარ პერიოდში?!


ყველაზე მეტად მუდმივქმნადმა, უწყვეტი რეგენერაციის უნარის მქონე ცოცხალმა ხელოვნებამ, რომლის უნიკალური გამოვლინებაა თეატრი, რა სახის რეაქციონური პასუხი უნდა შეაგებოს ონლაინ რეჟიმში მიმდინარე ომის სიბილწეს(?!), როგორ რეფლექტორულ და მკაცრ-მანიფესტურ პროკლამირებას უნდა მიმართოს?! ცხადია, დიდი კითხვის ნიშანია...
 

თეატრს, რომლის ფუნდამენტურ ფუნქციად და მორჩილად გათვითცნობიერებულ მოვალეობას ოდითგანვე წარმოადგენდა ჰუმანიზმის - კრებსით ჭრილში - აპოლოგია, როგორც ადამიანის კეთილი ნების ანთროპოცენტრული გამოვლინება., რისი თქმა შეუძლია ახლა ომის სისასტიკის საპირწონედ, ისე, რომ დაიცვას ბალანსი და არ იქცეს ომის დუბლირებული ინსცენირების ჰიბრიდულ ნიმუშად, ამავდროულად, ესთეტიკურად აკრიტიკოს არნახულად სასტიკი რეალობა, ანუ ადეკვატური ფორმებით ეცადოს გამოთქვას დაგროვილი მყიფე სათქმელი...
 

ცოცხალი ხელოვნება, და უმთავრესად თეატრი, მხოლოდ გასართობი, დროის სასიამოვნოდ გასატარებელი, გარკვეულწილად პრივილეგირებული (ბურჟუაზიული ანაქრონული წარმოდგენით) პლატფორმის სივრცულობას აღარ უნდა უსვამდეს ხაზს! ეს, როგორც მინიმუმ, ძალიან დიდი უხერხულობაა უკვე, ‘მოყირჭებულად’ (სხვა ტერმინი ვერ მივუსადაგე) მომაბეზრებელია!

ვფიქრობ, მართებულია, რომ დღევანდელი თეატრი საზოგადოებრივ-სოციალური მნიშვნელობის რანგს „ეპოტინებოდეს“ თავისი ფუნქციონალური სემანტიკით,
რათა სოციუმში ბუნებრივად გაჩნდეს განცდა, თეატრის, როგორც საკმაოდ წონიანი <ფუნქციური> დატვირთვის მქონე „ინსტიტუციის“ აღქმის, რომელსაც რაიმე ტიპის სასიკეთო, გარკვეულად ალტრუისტული გავლენის მოხდენა შეუძლია საზოგადოებრივ ცხოვრებაზე, მისი ურთულესი მიმდინარეობის მიუხედავად... უარეს შემთხვევაში კი, ილუზია მაინც შექმნას, რომ ხელშესახებად სიცოცხლისუნარიანს წარმოადგენს ხალხისთვის, და არ არსებობს მხოლოდ თავისთვის!

შოპენჰაუერი მუსიკის შესახებ ამგვარ თეზას ავითარებს: „მუსიკა, როგორც ხელოვნებათა შორის უმძლავრესი, დამოუკიდებელი ხელოვნება, თავის მიზნებს საკუთარი საშუალებებიდან გამომდინარე აღწევს და, ამდენად ძალზე შორს დგას იმისგან, რომ მხოლოდ დამხმარე იყოს პოეზიისა, ასეთივე გარკვეულობით ის არ საჭიროებს სიმღერის სიტყვებს, ან ოპერის მოქმედებას“. ის არ გამოხატავს „მოვლენას“, არამედ შინაგან არსს, ანუ ყველა მოვლენას „თავის თავში“ - თავად ნებას“.


მიმაჩნია, რომ ცოცხალი, აქ და ახლა მყოფი ქმნადობის პროცესის უმნიშვნელოვანესი ვალდებულებაა, არა მხოლოდ, რაიმე „დისტოპიური“ მოვლენებისა და ფაქტების პირდაპირი გამოხატვა სახელოვნებო ენით, არამედ სახელოვნებო ენაზე ამ შემზარავი, ხან კი მშვენიერი მოვლენების - რაც ადამიანის ცხოვრებას თან ახლავს - თარგმნა (ფილოსოფიური ტერმინოლოგიით) - აქსიოლოგიურ ასპექტში... მისი შინაარსის დემონსტრირება, ე.ი. ინტენციონალური (იმანენტური) მხარეების გახსნაც.

მაგალითად; დიუშამისა და მალევიჩის აზროვნებაც დიდი კითხვის ნიშნებს სვამს (ჩემი აზრით), რა კლასიფიკაციით უნდა ვიმსჯელოთ, როგორც სპონტანური რე-აქციისა და რადიკალური პროტესტანტიზმის სინთეზი, თუ უდიდესი ხელოვნების ნიმუშები, თუ ორივე ერთად(?!).


ვფიქრობ, რომ ეს ბეწვის ხიდზე გასავლელი ურთულესი საკითხია ყველანაირ ხელოვნებაში, რადგან მრავალფეროვანი სკაბრეზიც კი რანჟირებასა და დოზირებას მოითხოვს, მობეზრება რომ არ დაბადოს ხალხში. ზუსტად ისევე, როგორც მუდმივად სილამაზისა და ჰარმონიის დემონსტრირებამ შეიძლება გულზიდვა მიიღოს რეზულტატად. შემოქმედებითი ცოცხალი პროცესი ამ უკიდურესობებზე მაღლა დგას, თავისი არსით, სემანტიკითა და მორფოლოგიით.

წარმოვიდგინოთ, ავტორი-კრიტიკოსი, რომელიც თავის რეცენზიაში პირად შეურაცხყოფას აყენებს მთლიან სადადგმო ჯგუფს, უცენზურო სიტყვების სიმრავლეს იყენებს ტექსტის შემადგენლად. ამ დროს, ცხადია ბუნებრივად წარმოიქმნება ლეგიტიმურად ანტაგონისტური რეაქცია დადგმის მესვეურებში, იმიტომ რომ, ეს ცდება ეთიკური აზროვნების კანონიკას...
აი, დაახლოებით ამგვარია რეაქცია მაყურებელში, როცა ის სცენიდან ისმენს მხოლოდ უმისამართო ან მიზანმიმართულ გინებას, ვაგინისა და გენიტალიების (ქართულ სცენაზე ჯერ ვერ ბედავენ არა ვერბალურად ამხელა ხარისხის ეგზიბიციონიზმს) მრავალნაირ რეგისტრში ყვირილს. მავანი იტყვის; ამაში ფულს რატომ უნდა ვიხდიდე, როცა თავადაც შემიძლია მსგავსი ლექსიკური ერთეულების ულამაზესი კასკადი მოვიწყო ჩემთვის და გაცილებით ინტიმურ გარემოში, ვიდრე თეატრია (მაგალითად, საკუთარ სახლში).


სინამდვილეში ამდაგვარი უკიდურესობები ხდება სათქმელის, რე-აქციის, გამოხატული ესთეტიკური აზროვნების ზედა, მთავარი და წარმმართველი შრე... ამიტომ, იქ დანარჩენი, გაცილებით კარდინალური, გნებავთ რიტორიკულ-სენტენციური პლასტები ჩრდილში ექცევა, იჩქმალება და ყველასთვის გაუგებარი ხდება... ვერ აღწევს ხალხამდე.
აი, ეს არის დღევანდელი საშემსრულებლო სათეატრო აზროვნების, დემონსტრაციულობისა და დეკლამაციურობის საბედისწეროდ უხეში შეცდომა. (შესაძლოა ძირითადიც).

მაყურებელს, მკითხველს, მსმენელს და სხვა, სჭირდება <ფრივოლურისა და დელიკატურის> ბალანსი.


რადიკალური მიმართულებები ხელოვნების ისტორიის ლაბილურ გზაზე, ზუსტად ისევე ფრუსტრირებულები არიან (ჩემთვის), როგორც ქრესტომათიულად ალოგიკური, თან ამორალური სკეპტიციზმი <ჰამლეტის ოფელიასადმი სიყვარულის> ორმოციათას ლაერტთან გატოლებისა.
ეს ხომ თვალსაჩინო ნონსენსია!..

#კომპოზიცია, პიტ მონდრიანი. (1934)

ძალადობის ჰუმანიზაცია პატრიარქალურ სამყაროში

  ტენესი უილიამსის ყველაზე ცნობილი პიესის „ტრამვაი, სახელად სურვილი“ - (დაწერის თარიღია 1947 წელი) 2022 წელს ქართულ რეალობაში განხორციელებულ...